HABARLAR

Kategoriýalar
• Medeniýet habarlary we täzelikleri
• Täzelikler
• Konsertler
• Teatr we kino dünýäsi
• Muzeýler
• Kitaphanalar
• Taryhy ýadygärlikler
• Medeni miras
• Edebiýat älemi
• Halkara gatnaşyklary

EDEBI DOSTLUK–EBEDI DOSTLUK

Edebiýat älemi

01.10.2025

Türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň hem-de Türkmenistanyň we Özbegistan Respublikasynyň Hormatly Prezidentleriniň bilelikdäki goldaw-hemaýatlary netijesinde häzirki döwürde türkmen we özbek halklarynyň arasynda köp asyrlaryň dowamynda däbe öwrülen goňşuçylyk, dost-doganlyk gatnaşyklary barha ösdürilýär. Biziň dostlukly ýurtlarymyzyň arasyndaky gatnaşyklar medeni-ynsanperwer ulgamda hem işjeň häsiýetde ösdürilýär. Medeni ulgamyň hyzmatdaşlygynda toplanan baý tejribe we hoşniýetli däpler bu ugurdaky gatnaşyklary dowam etmäge, iki ýurduň taryhyna, medeniýetine, sungatyna, edebiýatyna gyzyklanmalary höweslendirmäge ýardam berýär. Mälim bolşy ýaly, Aşgabat şäherinde «Daşkent» seýilgähi, Daşkent şäherinde «Aşgabat» seýilgähi guruldy. Türkmenistanyň we Özbegistan Respublikasynyň paýtagtlary doganlaşan şäherler hökmünde dostlukly gatnaşyklaryny yzygiderli kämilleşdirýärler. Gündogaryň beýik akyldarlary we danalary Magtymguly Pyragynyň hem-de Alyşer Nowaýynyň paýhasly eserleri dünýä edebiýatynyň genji-hazynasynda orun aldy. Aşgabat we Daşkent şäherlerinde Magtymguly Pyragynyň hem-de Alyşer Nowaýynyň ýadygärlikleri guruldy. Türkmenistanda özbek ýazyjy-şahyrlarynyň, Özbegistanda hem türkmen ýazyjy-şahyrlarynyň eserleri terjime edilip, yzygiderli neşir edilýär. Ýurdumyzyň gazet-žurnallarynda özbek ýazyjy-şahyrlary Abdylla Aripowyň, Erkin Wahydowyň, Raul Parfiniň, Hurşyt Döwranyň, Hosiýat Rustamyň, Behzod Fazliddiniň, Zulfiýa Isroilowanyň, Ötgür Haşymowyň Nasyrjan Joraýewiň Tölepbergen Mätmyradowyň, Ybraýym Ýusubowyň, Rahima Şamansurowanyň, Mahfuza Imamowanyň eserleri, şeýle hem, Adyl Ýakubowyň «Ulugbegiň hazynasy» atly romany, Mirzaahmet Norbekowyň «Teýmirleňiň ömrüniň on iki güni» atly traktatlary we başga-da birnäçe eserler çap edildi. Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda özbek halkynyň nusgawy we häzirkizaman şahyrlarynyň eserleriniň terjime edilmegi hem, türkmen we özbek halklarynyň dost-doganlygynyň aýdyň subutnamasydyr. _________________ Akymyrat REJEPOW Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň Döredijilik işgärleri bölüminiň başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň at gazanan medeniýet işgäri

DOGANLARYM

Edebiýat älemi

25.09.2025

``` Kalbymyň ruhy çyragy, Doganlarym, doganlarym, Üzülmesin ýürek bagy, Doganlaryň, doganlaryň, *** Günlerim sizsiz geçmesin, Ýüzleriň nury öçmesin, Hiç haçan ara açmasyn, Doganlarym, doganlarym, *** Biri gözüm, biri gaşym, Birisi ýürek syrdaşym, Ählisi hem jan gardaşym, Doganlarym, doganlarym. *** Kyn günümde medet beren, Nusga bolup edep beren, Bir bakamda göwnüm bilen Doganlarym, doganlarym. *** Günler geçýär hatar-hatar, Olar kalba gussa gatar, Gynansakda ömür öter, Hiç ötmesin doganlarym. *** Dogan başy bozulmasyn, Ýüreklermiz ezilmesin, Başy gussa bogulmasyn Doganlaryň, doganlaryň. *** Siz bilen ýazdyr bu ömür, Szi bilen sazdyr bu döwür, Ykbalyma boluň höwür, Doganlarym, doganlar ``` ___________________ Ogultäç HOJANAZAROWA

AWAZADAKY DOSTLUK

Edebiýat älemi

16.09.2025

(HEKAÝA) Şäherde ýaşaýan daýylaryndan dolanyp gelen Şöhradyň ýüzi şadyýandy. Ony şähere Nury daýysynyň özi alyp gidipdi. Daýysynyň Şöhrady şähere alyp gitmeginiň sebäbi ýok däldi. Ogly Pälwan bilen ýakyndan tanyşdyryp, dostlaşdyrmak isledi. Daýysynyň ogly Pälwan bilen Şöhradyň sözi alyşdy. Şöhrat bilen Pälwany Nury aga şäheriň gözel seýilgählerine aýlady. Seýilgählerdäki çagalar meýdançalaryndaky ähli zatlar Şöhradyň göwnüne ýarady. Ol okan ertekilerindäki gahrymanlar bilenem ýüzbe-ýüz boldy. Paýtagtda bolan günleri onda ýatdan çykmajak täsirleri galdyrdy. Iki hepdeläp daýylarynda bolup gelen Şöhradyň dostlary daşyna üýşdiler. Olar “”Aşgabat” seýilgähini gördüňmi?!”, “Buzly köşge-de” bardyňmy?!, “Çagalar dünýäsi dükanlaryna-da aýlanansyň-ai?! - diýip, sowal yzyna sowal suňşurdylar. Şöhrat dostlaryna şäheriň täsin gözel ýerleri barada gürrüň berdi. -Esasy zat men täze dostlary tapyndym. Daýym bilen daýzam Pälwan ikimizi “Awaza’ milli syýahatçylyk zolagyna alyp gitdiler. “Awazaň” owadanlygyna haýran galaýmaly. Ata-eneleri bilen dynç almaga gelen çagalar köp eken. Olar bilen dostlaşdyk. Deňziň kenaryndaky çägede biz üýşüp surat çekdik. Nämäň suratydyr öýdýäňiz?! Hany, biljek boluň?! -Aman pikirlenmezden ak kepderiň suratymy! – diýip jogap berdi. -Hawa, bildiň Aman. -Ganatlaryny giňden ýaýyp duran ak kepderiň suratyny çekdik. Üýşüp çeksegem surat owadan boldy. Uly adamlaram gelip görüp, gowy çekendigimizi aýtdylar. Men, Rahym, Ahmet üçümiz herimiz ak kagyzdan gämem ýasadyk. Ýasan gämimizi deňze akdyryp goýberdik. Deňiz tolkunlary sähel salymda gämileri bizden daşlaşdyrdy. Has uzaklaşansoň biz ýasan gämilerimizi görüp bilmedik. Belkem, biziň dostlugymyzyň nyşany bolan, şol gämilerimiz henizem deňizde ýüzüp ýörendir. Awazada owadan myhmanhanalar diýseň köp. Şol gün deňziň ýodly howasyndan dem alalyň diýip–daň agarmanka kenara bardyk. Daýym säher çagynda deňiz howasyndan dem almagyň örän peýdalydygyny ýanjap-ýanjap aýtdy. Mawy deňziň daňdanky owadanlygy meni aňk etdi. Günüň dogup gelşi, tolkunlaň owazy kalbymy heýjana getirip joşdurdy. Daýym bilen daýzamam bu görnüşleri maýyl bolup synladylar. Daýym: -Parahat ýurdumyzda deňziň kenarynda erkana dynç alýarys. Hemme şertler bar. Gahryman Arkadagymyz, Arkadagly Gahryman Serdarymyz, agzybir halkymyz parahatçylyga uly sarpa goýýar. Dost-doganlyk gatnaşyklary, şöhratly işler arkaly parahatçylygymyz berkidilýär. Goý dünýäde hemişe parahatçylyk bolsun diýdi. Daýym bu sözleri ýürekden aýtdy. Daşary ala-garaňkam bolsa deňziň kenarynda adam köpdi. Kenardan ýöräp myhmanhanalaryň gözelligini synlap barşyma özüm deň-duş bir oglana duşdum. Ol hem men ýaly myhmanhanalaryň täsin gurluşyny synlap gelýäne meňzeýärdi. Men onuň daşary ýurtly myhmandygyny görenimden bildim. Ol ýylgyryp seretdi. Menem ýylgyrdym. Ol iňlis dilinde salam berdi. Menem iňlis dilinde salam diýdim. Iňlis dilini bilemsoň maňa onuň bilen gürleşmek kyn düşmedi. Men şonda ýurdumyzyň orta mekdeplerinde daşary ýurt dilleriniň öwredilýändigine diýseň begendim. Özümiň iňlis dilini bilýändigime buýsandym. Ol adynyň Riçerddigini, özüniň awstraliýalydygyny aýtdy. Awstraliýada internet arkaly Türkmenistan bilen tanyşdym. Owadan, döwrebap Arkadag, Aşgabat şäherleriňiz, Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň çagalar hakynda edýän aladalary, çagalara degişli dürli halkara sport ýaryşlarynyň, bäsleşikleriniň, dabaradyr çäreleriň ýygy-ýygydan çeçirilýändigi Türkmenistany dünýä tanadýar diýip - ýürek buýsanjyny paýlaşdy. Riçerd surat çekmäge ökde eken. Awazada bolan günlerindäki dürli pursatlary şekile geçiripdir. Ol ikimiziň tanyş bolan pursadymyzam çekjekdigini aýtdy. Halkymyzyň myhmansöýerliginiň, çagalara bolan egsilmez söýgüsiniň özünde ýatdan çykmajak täsirleri galdyrandygyny dilinden düşürmedi. Güneşli howa, Hazaryň şypaly suwy, dynç alýanlar üçin görkezilýän medeni çykyşlar ylham berip, türkmen kalbyny açýar diýdi. Riçerd goşgy düzmegem başarýan eken. Ol Awazaň gözelliklerinden täsirlenip döreden goşgusyny okap berdi. *** ``` Bu ýurt çagalaryň söýülýän ýurdy, Eşretiň hem bagtyň duýulýan ýurdy, Gözellik tükenmez nuruny saçyp, Beýik maksatlaryň ýaýylýan ýurdy. ``` *** Riçerd ýene iki günden öz ýurtlaryna ugraýandyklaryny, hoşlaşmaga hökman geljekdigine söz berdi. Sözünde-de tapyldy. Hoşlaşmaga gelende ikimiziň tanyş bolan pursatymyzdaky çeken suratyny ýadygärlik berdi. Ýany bilen dört eplenen kagyzam elime tutdurdy. Biz dostlarça mähirli hoşlaşdyk. Sanaýmalyja günüň içinde dostlugyň dörändigine begendim. Aman: - Riçerd hatynda näme ýazypdyr diýip, bilesigeliji sowal berdi: - Biziň ýurdumyzyň dünýä nusgalyk ýurtdygyny, iň süýji tagamlaryň, gawun-garpyzlaryň, miweleriň ýurdudygyny ol hatynda köp gezek gaýtalapdyr. Çöregimiziň huruşdygyny, bu naz-nygmatlardan öýlerine-de alyp barýandygyny ýazypdyr. Awaza meni türkmen deň-duşlarym bilen dostlaşdyrdy. Türkmen dostlarymdan köp zatlary öwrendim. Watansöýüjilik, açykgöwünlilik, myhmansöýerlik, ynsanperwerlik, dost-doganlyk gatnaşyklaryna türkmen halky çyn ýürekden hormat goýýan eken. Meni türkmenleriň şu häsiýetleri juda özüne çekdi. Men özüm bilen Türkmenistandan iň ýakymly duýgulary, ýatlamalary alyp barýaryn. Şeýle gowy täsirleri dostlarym bilen paýlaşaryn - diýipdir. Riçerd bilen geçiren pursatlarymyz hiç ýadymdan çykanok. Awaza dost-doganlygyň mekany. Awazanyň kenarynda Riçerd ikimiziň dostlaşyşymyz ýaly, gör näçe adam dostlaşandyr. Eziz Watanymyz dost-doganlygyň gülläp ösýän ýurdy. Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda, ýurdumyz dost-doganlyga beslenýär. Mähriban Arkadagymyzyň «Parahatçylyk sazy, dostluk, doganlyk sazy» atly kitabyny okanyňda, dostlukda mähribanlygy, parahatçylygy dörediji güýjüň bardygyna göz ýetirýärsiň. Parahatçylyk iň gymmatly baýlyk. Biziň arzuwlarymyzyň hasyl bolup, bagtyýar durmuşda ýaşamagymyzyň aňyrsynda-da parahatçylygymyz bar. Şöhrat şeýle garaýyşlar bilen pikirini jemledi. Dostlary Şöhradyň gürrüňlerini ýatdan çykmajak täsirler bilen diňlediler. Ogulgurban GAŞLAKOWA, Türkmenistanyň Medeniýet ministrliginiň Döredijilik işgärleri bölüminiň baş hünärmeni.

GARAŞSYZLYK BILEN GALKYNDY DIÝAR

Edebiýat älemi

16.09.2025

``` Türkmen başa täç edendir Watany, Ykballara ak daň bolup atany. Bedew batly ösüşlerde gadamy, Garaşsyzlyk bilen galkyndy Diýar. **** Guşlar erkin ganat ýaýýar asmanda, Toý-baýramly ýurdum bagy-bossanda. Dost-doganlyk mähri Türkmenistanda, Garaşsyzlyk bilen galkyndy Diýar. *** Zamanamyz haýran edýär dünýäni, Arkadagymyzyň ajap eýýamy. Gahryman Serdarmyz halkyň saýlany, Garaşsyzlyk bilen galkyndy Diýar. *** Maksatlarmyz aýdyň dünýäň ýüzünde, Bagtdyr, ýurdy parahatlyk bezände. Bereket bar ülkämiň dag-düzünde, Garaşsyzlyk bilen galkyndy Diýar. *** Ýaşulular eýe hormat, mertebä, Halkym milli dessur-däbine eýär. Baky Bitaraplyk dillerde sena, Garaşsyzlyk bilen galkyndy Diýar. *** Milli Liderimiz Arkadagmyza, Arkadagly Gahryman Serdarmyza— Alkyş bolsun! Ýetirdi bagtymyza, Garaşsyzlyk bilen galkyndy Diýar. ``` ______________________________ Allaberdi BEGMYRADOW

ATAM ÖÝÜM

Edebiýat älemi

16.09.2025

``` Gök asmanly giň düzi bar, Ilersinde mahmal çölüm. Eziz obamda nur saçyp, Otyr meniň atam öýüm. ``` *** ``` Gaýrasynda ene ýaby, Tolkunlary dutar sazy, Geçiripdik ençe ýazy, Seň goýnuňda atam öýüm. ``` *** ``` Kyrk öýli Soltanyz nesli, Zähmetsöýer, halal asly, Bag-bakjasy Erem ysly, Jennet künji atam öýüm. ``` *** ``` Ýaşlygymyň ýazy sende, Ýüregimiň tary sende, Käte kalplar üzülende, Aram berýän atam öýüm. ``` *** ``` Ejemjanyň çöreklerniň, Ysy geler bir menzilden, Kakamjanyň ekinleri, Doldyr mellegi pazyldan. ``` *** ``` Gazanynda ballar gaýnan, Ojagmyzyň ýeri galdy. Ol ot ýakyp, palaw buglan, Ejemjany ýada saldy. ``` *** ``` Tomus pasly, asmandaky, Ýedigeni sanaşardyk, Ene ýabyň köprüsinden, Dikligne suwa aşardyk. ``` *** ``` Ilkinji torlan işimi, Ene ýaba akdyrypdym, Agalarmyň balalarny, Ellerimde bökdüripdim. ``` *** ``` Gizlenpeçek oýnalardy, Ýabyň suwy boýlanardy, Çagalaryň şatlygyna, Ene ýabam towlanardy. ``` *** ``` Bakjalar bar beren wagty, Adamlaryň keýpi çagdy, Ondan bäri günler ötüp, Ençe ýyllar arka agdy. ``` *** ``` Doganlarym üýşen çagy, Öýmüz bolardy sapaly, Oturlardy söhbet edip, Çaýam bolardy şypaly. ``` *** ``` Ojakda ot ýakylardy, Tamdyrda bişerdi çörek, Şol günleri ýatlap käte, Sanjyp gidýär ynjyk ýürek. ``` *** ``` Aladasyz çagalygym, Sende galdy atam öýüm. Käte baryp, dolansakda, Sende mydam oyum-küýüm. ``` Ogultäç HOJANAZAROWA

ÖMRÜŇ BIZE NUSGALYKDYR PYRAGY

Edebiýat älemi

15.09.2025

Maýa Kulyýewa adyndaky Türkmen milli konserwatoriýasynyň kitaphanasy “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak“ ýylynda bellenilen meýilnama esasynda “Ömrüň bize nusgalykdyr Pyragy” ady bilen sergi we söhbetdeşlik geçirildi. Akyldar şahyrymyza bagyşlanyp gurnalan bu sergi oňa gatnaşan talyp-ýaşlarda has hem uly gyzylnama döretdi. Çäräniň başynda kitaphana hünärmenleri Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň “Magtymguly-Dünýäniň akyldary” atly kitabyndaky: ” Magtymguly Pyragy-beýik hormata mynasyp ussat. Ol öz eserlerine tutuş dünýäni we durmuşy siňdirip, adamzada söýgini sygdyryp bilen akyldardyr. Asyrlar aýlanyp, ýyllar kerwen gurap geçse-de, biz türkmen danasy, dünýä akyldary Magtymguly Pyragydan daşlaşmaýarys. Arassa parasat, dury paýhas, üstünden eýýamlaryň geçendigine garamazdan, lagyl-göwher kimin şöhle saçyp durýar” diýen parasatly jümlelerini ýatlamak bilen başladylar. Hakykatdandan-da Magtymguly Pyragynyň goşgulary bize ýaşaýşyň manysyny hem-de ömrümiziň esasy wezipelerini kesgitlemäge kömek edýär. Şahyryň döredijiligi ynsan terbiýesinde uly ähmiýetli orna eýedir. Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimyhamedow “Ynsan kalbynyň öçmejek nury” atly pähim-paýhaslar kitabynda:”Magtymguly Pyragy adamzada tämiz ruhly, sagdyn ahlakly, şirin zybanly ajaýyp şygyrlary miras galdyran akyldar şahyrdyr” diýip belläýär. Çünki bu gün Magtymguly Pyragynyň edebi mirasy-ynsan terbiýesiniň gözbaşy hökmünde çykyş edýär. Akyldaryň edebi mirasynyň ömürlere nusgalyk edilip öwrenilmeginiň baş maksady-şahyryň öňe sürýän pikirlerine dogry düşünip bilmekden hem-de ony durmuşda amal etmekden ybaratdyr. Ussat şahyryň eserlerinde saglygyň gadryny bilmek, maşgalanyň, iliň-günüň agzybirligi, milletiň bitewüligi hem-de döwletiň berkararlygy, ahlak gatnaşyklary hem-de bu barlyga akyl ýetirmek we ş.m ençeme meseleler baradaky, öwüt-nesihatlary görmek bolýar. Gahryman Arkadagymyzyň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň saýasynda ýurdumyzda beýik şahyrymyzyň döredijiligini düýpli öwrenmek we ony ýörelge edinmek, geljekki nesillere ýetirmek barada köp tagallalar edilýär. Dünýäde watansöýüjilige, dostluga, edermenlige çagyrýan ajaýyp eserleri bilen belli bolan Magtymguly Pyragynyň heýkeliniň gözel paýtagtymyz Aşgabatda goýulmagy, beýik Magtymgulynyň edebi mirasyny wagyz etmek, halkara gatnaşyklary we medeni hyzmatdaşlygy giňeltmekde ähmiýetli orna eýe bolýandygy, ondan başga-da, daşary ýurtlarda hem dana Pyragynyň heýkeliniň goýulmagy ynsan terbiýesine täsir etmegiň çeşmesi hökmünde çykyş edýär. Magtymguly Pyragynyň döredijiligi pedagogika ylmynda öňe çykýan meseleleri çözmekde hem uly ähmiýete eýedir. Adamlaryň oňat ýaşamaklary üçin şahyr niýetiň düzüw bolmalydygyny belleýär, şeýle-de “Myradym nesihat etmekdir halka” diýip, sözüni dowam etdirip, döwürdeşleriniň ahlak gatnaşyklarynyň manyly ömre gulluk etmegi üçin aladalanýar. Akyldar “Ýetmeýän galmaz” atly şygrynda “Yhlas bilen bir kämile gol bergen, Ýeter bir menzile, ýetmeýen galmaz” -diýýär. Şahyr “Bolar sen” atly şygrynda ynsanyň ylym bilen taplanmagyny ündäp: Ýagşylar ýanynda ýörgül sen özüň, Dür bolsun daýyma sözlegen sözüň, Alymlara uýsaň, açylar gözüň, Jahyllara uýsaň, kör dek bolar sen! -diýýär. Oňat gylyklaryňa özüň gözegçilik etmek, ony jylawlap saklamak wajypdyr. Dana atamyz Magtymguly Pyragy bakylygyň şahyrydyr. Ýüzýyllyk geçensoň hem şahyrymyzyň her bir sözi, oý-pikiri, setirleri onuň içgi oý pikirlerini, ýüreginiň urgusyny, duýgusyny, onuň ýürek tolgunmalaryny biziň günlerimize alyp gelýär. Çäräniň ahyrynda oňa gatnaşanlar nusgawy edebiýatymyzyň görnükli wekilleriniň ömri we döredijiligini ýaş nesillerimize giňişleýin wagyz etmäge döredip berýän mümkinçilikleri üçin Gahryman Arkadagymyza we Arkadagly Gahryman Serdarymyza özleriniň çäksiz minnetdarlyklaryny aýtdylar. Maral NURYÝEWA, Maýa Kulyýewa adyndaky Türkmen milli konserwatoriýasynyň kitaphana müdiri

BALLADA SAZ ESERLERI

Edebiýat älemi

13.09.2025

Saz sungatynda duş gelýän ballada žanry türkmen kompozitorçylyk mekdebiniň dürli döwürleriniň wekilleriniň ünsüni özüne çekipdir. Edebiýatda bu žanr taryhy, söýgi, maşgala we durmuşy mazmunly goşgy setirleriň üsti bilen bir zady gürrüň bermek ýaly özboluşlylyga eýedir. Kompozitorlaryň irginsiz gözlegleriniň netijesinde ballada žanry saz sungatynda hem mynasyp ornuny tapdy. Sazyň esasy iki — wokal we instrumental ugry boýunça ballada žanryna ýüzlenmeklik XIX asyrdan dowam edip gelýär. Türkmen kompozitorlary tarapyndan bu žanra ýüzlenip döredilen eserleriň ençemesi bar. Kompozitor Nury Halmämmedow bu žanra ussatlarça ýüzlenmegi başarypdyr. Şahyrlar G.Bäşiýewiň «Gahrymanlar hakynda ballada», G.Ezizowyň «Gyzyl otrýad hakynda ballada», H.Gurdowyň «Uruş we parahatçylyk hakynda ballada» ýaly goşgularyna döreden ajaýyp eserleri uly üstünlige eýedir. «Gahrymanlar hakynda ballada» eserini diňläniňde, onda Nury Halmämmedowyň ýiti zehini aýdyň duýulýar. Watan üçin başyny goýan şir ýürekli ýigitleriň edermenligini beýan edýän setirler kompozitoryň millilige ýugrulan saz dili bilen sazlaşykda ýaňlanýar. Güýçli basymlary aýdyň duýulýan 7/8 ölçeg, halk sazlarymyza mahsus kyrklar perdesi eseriň milli äheňini açyp görkezýär. Türkmen radiosynyň arhiwinde saklanýan Nury Halmämmedowyň bu meşhur eseri Saparmyrat Babaýewiň ýolbaşçylygyndaky «Gökdepe mukamy» ady bilen belli bolan aýdym-saz toparynyň ýerine ýetirmeginde täsirli ýaňlanýar. Türkmenistanyň halk artisti Daňatar Hydyrowyň G.Ezizowyň sözlerine «Oýlanma», «Sag bol, ene mekan» ýaly romanslary Türkmenistanyň at gazanan artisti Sapar Mommadowyň ýerine ýetirmeginde il arasynda adygan eserlere öwrüldi. «Oýlanma» eserinde özüniň ýoklugynda aý-günleri yzyna tirkäp gelýän pasyllaryň öňküsi deý aýlanyp, tebigatyň öňküsi ýaly ýaşamagyny dowam etdirjekdigine garamazdan, söwer ýarynyň geçirjek kyn günlerine göz ýetiren ýigidiň oýlanmasy beýan edilýär. Halypa kompozitor Baýramdurdy Hudaýnazarowyň ballada žanrynda şahyr Annaberdi Agabaýewiň goşgusyna döreden «Ene elleri hakynda balladasy», Mylly aga bagyşlap döreden balladasy wokal aýdymçylarymyzyň döredijiligini bezän eserlerdir. Şirin owazly eserlerde gudratly ene elleriniň, Mylly aganyň dutarynyň jadylaýjy owazynyň waspy belentden ýaňlanýar. Eserleriň meşhurlyga eýe bolmagynda olaryň ilkinji ýerine ýetirijileriniň biri Türkmenistanyň halk artisti Annaberdi Atdanowyň mynasyp goşandy bardyr. Ballada žanry özbaşdak eser hökmünde türkmen kinofilmlerinde hem öz ornuny tapdy. «Aýgytly ädim» kinofilminde Aýnanyň balladasy muňa mysaldyr. Mähriban JUMAÝEWA Maýa Kulyýewa adyndaky TMK-nyň ýanyndaky Daňatar Öwezow adyndaky Türkmen döwlet ýörite sazçylyk mekdebiniň mugallymy «Edebiýat we sungat» gazeti

GÜÝZ «GALEREÝASY»

Edebiýat älemi

13.09.2025

Ýylyň her paslynyň öz gaýtalanmajak aýratynlygy bolýar. Gyşyň zeminiň üstüni örtýän ak mahmalyny, baharyň döredýän täsin simfoniýasyny, dürli naz-nygmatlary alyp gelýän tomsuň jomartlygyny deňäre zat tap-da tapybilseň. Ýöne men-ä güýzüň kalbyma edýän täsirini beýleki pasyllardan has-da ileri görýän. Esasanam, onuň «altyn şaý-seplerini» dakynyp gelşi üýtgeşik. Megerem, tebigat hut şu pasylda iň owadan lybaslaryna beslenýändir. Baglaryň ýapraklaryny kem-kem sargylt-gyzyl reňklere öwrüşi alawyň ýuwaş-ýuwaşdan tutaşyşyny ýadyňa salýar. Şeýle günlerde şäheriň seýilgählerine gezelenje gidip gördüňizmi? Ýok, beýle gezelenji: «Tebigat atly suratkeşiň sergisine baryp görmek» diýip atlandyrasym gelýär. Özüm-ä aňrujy mümkinçilik tapsam, tebigatyň şeýle «sergilerine» her ýyl bir däl, birnäçe gezek baryp görmäge çalyşýan. Tebigat atly suratkeş seniň sergä baranyňa begenýän ýaly, öňüňe ýapraklardan owadan haly düşemegi-de ýatdan çykarmaz. Ol halylary her gezek basanyňda çykýan täsinje «hyrtylda» gulak asyp, tebigatyň her gün bir görnüşe gelýän «kartinasyny» synlamagy, dogrusyny aýtsam, kalbymyň iň gowy melhemleriniň biri hasaplaýan. Sebäbi bu «sergä» ilkinji gezek enemiň yzyna düşüp gelipdim. Şol gün kakam bilen teatra gitmelidik. Ýöne kakamyň jaň edip, işde eglenmeli boljakdygyny aýtmagy bilen, teatrly gürrüň soň bir güne goýuldy. Elbetde, bu ýagdaý hemmeden beter maňa täsir edipdi. Sebäbi teatra gidýändigimizi mekdepdäki joralaryma-da aýdyp çykypdym. Teatrda oýun görjegimdenem beter, şolaryň ýanynda magtanyp, agyzlaryny suwartmak mümkinçiligi maňa has wajypdy. Indi, näme, olaryň gyjalatlaryny eşitmelimi? Şeýle pikirler bilen torsarylyp otyrkam, enemiň gelip başymy sypalamasyna özüme geldim. Onuň: «Gynanaýdyňmy, balam?» diýen sowalyna diňe baş atyp jogap berip bilipdim. Gözýaşlarymyň paýrap gaýtmagy üçin şo-da ýeterlik bolupdy. Enem başymy sypap, biraz oturansoň: — Men seni gowy ýere alyp gideýinmi? — diýdi. — Nirä? — Teatrdanam gyzykly ýere. Men oňa soragly nazarymy dikdim. — Çynyňmy? Beýle ýerem barmy? — Howwa bar, sen suratkeşleriň sergisine gidip gördüňmi? — Men başymy ýaýkadym. Enem meni bagryna basdy. — Onda sen tebigatyň çeken suratlarynam synlap gören dälsiň? — Men ýene başymy ýaýkadym. — Onda Gün ýaşaýmanka howlugaly — diýip, enem ýerinden turdy. Şol gün enemiň yzyna düşüp ertekiler dünýäsine aralaşan ýaly boldum. Şäher seýilgähiniň içinden öňem az geçen däldirin welin, şol gün girelgeden ätlän pursatymdan tebigatyň döreden gözelliginiň jadysy meniň çaga kalbymy tutuşlaýyn gurşap aldy. Esasanam, tebigatyň «güýz ulanýan» reňkleriniň ýaşyp barýan Günüň «yşyklandyryş ussatlygynyň» täsirinde gelýän görnüşi hakyky täsinlikdi. Enem bolsa şol gün «muzeý ýolbelediniň» wezipesini ýerine ýetiripdi. Onuň meniň çaga göwnümi galkyndyrjak bolup, töweregiň görküniň sähelçe bölejiginem ünsümden düşürmejek bolup jan edişi häli-häzirlerem gözümiň öňünden gidenok. «Tebigatyň döreden eseriniň» käbir ýerlerini görkezende, meniň haýran galmakdan ýaňa bökjekleýşime, ol mendenem beter begenýärdi. Garaz, şol gün tebigat atly suratkeşiň sergisine ilkinji gezek gidip gördüm. Şäher seýilgähindäki täsin tebigy «galereýa» soň-soňlaram kän bardym. Göýä, şol täsin görnüşleriň içine aralaşsam, tebigat atly suratkeş meniň elimden tutagada: «Ýör, eneňi görkezeýin» diýip, mähribanymy öňümden çykaraýjak ýaly, her gezek ol ýere tolguna-tolguna barýan. Ine, şu günem men tebigatyň ussatlygyndan dörän görnüşlerden mährimi gandyryp bilmän durun. Ýene-de şol täsin görnüşler. Çagalygymyň süýjüje ýatlamalaryndan orun alan ol görnüşleri synlap durşuma bir täsin pikir serime geldi. Asyl şol gün «tebigatyň surat sergisine» alyp gelen enem maňa iň wajyp zatlaryň birini — gözelligi görmegi başarmagy öwreden ekeni. Göwher NURYÝEWA, Aşgabat şäherindäki 34-nji orta mekdebiň mugallymy «Edebiýat we sungat» gazeti

Arkadag şäheri–bagt şäheri

Edebiýat älemi

21.05.2025

``` Garaşsyz hem baky Bitarap ýurduň, Beýik ösüşlerniň aýdyň beýany. Gözellik döredýän ynsan gudratyn, Taryha keşdelän işleň mysaly, Arkadag şäheri–bagt şäheri. *** Ummanyna siňsek, çuň gadymyýetiň, Uzar syryn söýläp, sakasyz sepiň. Beýik Ýüpek ýoly üstünden geçen, Şöhratly menzilleň, geljegiň nury, Arkadag şäheri – bagt şäheri. *** Pyragynyň hyýalynda isläni, Baýram hanyň şygyrynda besläni. Owazlanyp, Garaja oglan kelamy, Mermer durkuň nurlandyrýar zamany, Arkadag şäheri – bagt şäheri. *** Şäherleň seresi, «akylly şäher», Eşretinden ganyp, durlanar serler. Ösüşli günlerden nurlanýar säher. Ýaşyl goýny Erem, sowulmaz bahar, Arkadag şäheri – bagt şäheri. *** «Arkadag» binasy göwün ganaty, Ruhlandyrýar, bagtdan paýly raýaty. Buýsandyrjy sepgitleriň şaýady, Döwrebapdan kaşaň ak ymaraty, Arkadag şäheri – bagt şäheri. *** Müňýyllykdan alyp gaýdan gözbaşy, Milli mirasymyz, binalaň nagşy. Taryplap keşbiňi, ajap durmuşy, Şanyňa namalar gaýyrýar bagşy. Arkadag şäheri – bagt şäheri. *** Aýna ýaly şaýollary görkana, Gül çyralar şugla saçýar, çar ýana. Özboluşly heň bagyşlap synlana, Çüwdürimleň çelgi, nurly eýýama, Arkadag şäheri – bagt şäheri. *** Bereket arygy, aňzak, epgegi, Derde melhem, oty-çöpi, ýapragy. Ägirtleň, gerçekleň ýaşan topragy, Çawun dünýä ýaýýar, dutar,depregi,, Arkadag şäheri – bagt şäheri. *** Heňňamy gürleder, gerişli daglar, Mermer binalary göwnüňi çaglar. Yşkyň alawladar, gül açan baglar, Waspyny söýleýär belentden, sazlar, Arkadag şäheri – bagt şäheri. *** Paýhasyndan Gahryman Arkadagyň, Arkadagly Gahryman Serdaryň, Nazaryn özüne çekip dünýäniň, Wysal edýär, Oguz ähliň hyýalyn, Arkadag şäheri – bagt şäheri. ``` *** ###### Miwe BEKMYRADOWA ###### «Medeniýet we Syýahat» žurnalynyň bölüm redaktory

Gahryman Arkadag bilen, Arkadagly Gahryman Serdar bilen!

Edebiýat älemi

20.05.2025

``` Dünýe gözel, durmuş ajap, ümzügimiz öňe sary, Guş deý göge atygsaýan göwünlermiz bagtdan paýly. Jigerlerimiz alawlaýan päk söýgüden serpaýly, Döwürden ruhlanan ylham joşýan deňiz mysaly. Gahryman Arkadag bilen, ArkadaglyGahryman Serdar bilen! *** Oguz nesli dünýä aýan, bäş müň geçmiş taryhly, Kerwen gurap geçip barýan ýyllarymyz taryply. Toý-baýramly günlerimiz zybanda mahabatly, Halky bilen bir jan, bir ten, Biribardan halatly, Gahryman Arkadag bilen, Arkadagly Gahryman Serdar bilen! *** Buýsandyrjy ösüşlerden rowaçlanyp menziller, Şatlyk duýgularna berlen nurly, güler meňizler. Watan waspyn arşa ýaýýar, belentden şygyr, sazlar, Şine ýaryp, pür ýaýradýar, ýagşy niýet-arzuwlar, Gahryman Arkadag bilen, Arkadagly Gahryman Serdar bilen! ``` *** ###### Miwe BEKMYRADOWA, ###### «Medeniýet we Syýahat» žurnalynyň bölüm redaktory

• ←
• 1
• 2
• 3
• →